Полацкі «Рубон» – покліч з мінуўшчыны.

Доўгачаканы трэці фестываль сярэднявечнай культуры “Рубон”, што адбыўся ў Полацку на мінулых выходных 12-13 чэрвеня заняў свае пачэснае месца ў шэрагу мерапрыемстваў, прысвечаных святкаванню 1148-годдзя Полацка. На працягу двух дзен жыхары і госці горада апынуліся ў сапраўдным сярэднявеччы – рыцары, прыгожыя дзяўчаты і хлопцы ў сярэднявечных строях нібыта перанесліся ў XXI стагоддзе з сівой мінуўшчыны.

На старой пляцоўцы з новымі і старымі сябрамі.

Каля трох соцень удзельнікаў з больш чым дваццаці клубаў гістарычнай рэканструкцыі дапамаглі адчуць гасьцям свята сапраўдную атмасферу сярэднявечнага Полацка. Дапамагала гэтаму і тое, што селета фэст таксама праходзіў ля сцен старажытнай Полацкай Сафіі. На пляцоўцы перад ёй вырас невялікі драўляны замак. Арганізатары вырашылі не разносіць пляцоўкі далека, каб гледачы і турысты маглі хутка перасоўвацца паміж імі ў пошуках найбольш цікавага відовішча. А ўжо ў пятніцу свае шатры і наметы раскінуў рыцарскі стан, дзе зажылі сваім неверагодным сярэднявечным жыццем вікінгі і манголы, лучнікі і латнікі, простыя драбы і выкталцоныя рыцары, прыгожыя дамы ў раманскіх і гатычных сукнях і простыя гараджанкі гатавалі ежу сваім мужным ваярам. На працягу двух фестывальных дзен лязгала зброя, грала сярэднявечная музыка, і спрабавалі свае сілы ў турнірах і бугуртах лучнікі і ваяры.

“Лучнікі – гэта нешта магічнае”.

Гэткія словы я пачуў у натоўпе гледачоў ад маладзенькай прыгажуні, якая захоплена назірала за спаборніцтвам лучнікаў. А паглядзець сапраўды было на што. Больш за 2 дзесяткі чалавек селета ўзяла ўдзел у турніры лучнікаў, які праходзіў па складанай сістэме. Спачатку ўдзельнікі стралялі з 25 метраў, набіраючы балы, потым спаборніцтва ўскладнілася стральбой па маятніку, “яблыку” і стрэламі з большых дыстанцый. Ну, а шасцера фіналістаў аспрэчвалі права стаць першым на адлегласці 45 метраў, з якой больш дакладна паклаў свае стрэлы ў цэнтар мішэні Пан Хорст з Мінскага стралковага клуба лучнікаў. Кожны жадаючы мог пастраляць з лука, каб адчуць магію гэтай дзеі – бярэш стралу, накладваеш на цеціву, плаўна, але моцна нацягваеш лук, на палову секунды затрымліваеш подых, каб пацэліць у мішэнь і адпускаеш пальцы, і вось твая страла дрыжыць, уваткнуўшыся зусім не там, куды цэліў. Патрапіць з першага раза амаль немагчыма, а трапнасць дасягаецаа не адным дзесяткам трэніровак.

Лепшыя з лепшых.

Адной з самых відовішчных частак фестываля сталі рыцарскія турніры. Для тых ваяроў, якія займаліся рэканструкцыяй ранняга сярэднявечча, эпохай славян і вікінгаў адбылося так званае “Ратнае кола”. Праходзіла яно па алімпійскай сістэме: выйграў двабой – перайшоў у наступнае кола, прайграў – ідзі да гледачоў і назірай як твае калегі бадзера мнуць бакі адно адному. Селета пераможцам у “Ратным Коле” стаў госць з Польшчы Марамір, які наведаў “Рубон” у складзе менскага клуба “Труварынг”.

У наступным турніры высветліць лепшага з лепшых мусілі цяжкія латнікі цалкам закаваныя ў сталевыя латы. І пачаўся турнір, у якім прынялі ўдзел больш за 20 цяжкаўзброеных рыцыраў з розных клубаў Беларусі. Удзельнікі падзяліліся на групы і высвятлялі найбольш моцных і ўдалых ваяроў. У выніку лепшым з лепшых стаў мінскі рыцар Пан Ціхамір.

Патаньчым і заспяваем

Сапраўды цікавым фестываль рабілі ня толькі мужныя рыцары. Добрую палову дня турыстаў і палачан, што завіталі на сьвята весяліў, вучыў гуляць ў беларускія традыцыйныя гульні і таньчыць народныя танцы гісторыка-культурны клуб “Княжыч” з Наваполацку. А вечарам у суботу хлопцы і дзяўчаты з “Княжыча ” зладзілі такія “зажыгальныя” танцы ў рыцарскім лагеры, што мужныя ваяры і іх дзяўчаты проста мокрымі выходзілі пасля 10 хвілін “Ойры”.

Усе на бугурт!

Бліжэй да вечара рыцары зладзілі сваю ўлюбеную забаву – бугурты. Прасцей кажучы, бойка “сценка на сценку”. Ва ўсе часы рыцары, каб не згубіць баявых навыкаў, практыкаваліся ў ваярскім майстэрстве – трэніраваліся ў фехтаванні, барацьбе, і ладзілі невялікія імітацыі вялікіх баеў, падзяліўшыся на дзве ці болей партыі. Менавіта так і з’явіліся бугурты – самая любімая рыцарская забава, якая адрозніваецца ад сапраўднай вайны толькі затупленай зброяй і больш асцярожным стаўленнем да суперніка. Селета ў бугурце прыняло ўдзел больш за пяць дзесяткаў ваяроў, якія праверылі свае майстэрства ў некалькіх імправізаваных бойках.

Спачатку латнікі сышліся камандамі 5Х5, высвятляючы, які клуб найбольш валодае не толькі індывідуальным майстэрствам фехтавання, але і тактычным узаемадзеяннем у камандзе. У выніку на пешым і другім месцы апынуліся хлопцы са зборнай каманды Беларусі па гістарычным фехтаванні.

Трохі пазней на пляцоўцы перад Сафійскім Саборам адбыліся масавыя бугурты, дзе зборная каманда Беларусі па гістарычным фехтаванні зноў даказала свае майстэрства, двойчы атрымаўшы перамогу над супернікамі.

“Выпрабаванне агнем”.

Але самы цікавы сюрпрыз арганізатары прытрымалі на вечар, калі ўдзельнікі полацкага клуба “Полацкі звяз” прэзентавалі гледачам сваю новую пластычную тэатралізаваную патанову “Выпрабаванне агнем”. Падзеі спектакля распавядалі аб часах станаўлення дзяржаўнасці часоў князя Міндоўга, які аб’яднаў малыя княствы і стварыў першую беларускую дзяржаву. Затаіўшы подых гледачы назіралі за падзеямі тых часоў у інтэрпрэтацыі таленавітых хлопцаў і дзяўчат з “Полацкага звяза”, а элементы фаер-шоў, якія былі ўвасоблены ў пастаноўцы проста зачаравалі ўсіх вогненнай прыгажосцю.

Непрыступны полацкі замак.

Наступным ранкам адбылася кульмінацыйная падзея – тэатралізаваны штурм полацкага замку, які паўстаў на пляцоўцы побач са старажытнай полацкай Сафіяй. У бойцы сыйшліся лепшыя з лепшых, падарыўшы гледачам незабывальнае сярэднявечнае шоў з бойкамі, стрэламі лучнікаў, штурмам замку.

Пасля, стомленыя , але задаволеныя ўдзельнікі штурму, пастроіліся перад гледачамі, якія сустрэлі і абаронцаў замка, і штурмуючых аглушальнымі апладысментамі.

Хто не танчыць – той Лось

Яшчэ адным падарункам для гараджан, гасцей і ўдзельнікаў “Рубона” стаў канцэрт вядомага гурта сярэднявечнай музыкі “Стары Ольса”. “Мы ў шосты раз завіталі ў Полацк і трэці раз граем на фэсце “Рубон”. Селетні фестываль больш масштабны, гэта адразу кідаецца ў вочы – заўважае лідар гурта Зьміцер Сасноўскі. – Нам вельмі прыемна што сцэна селета зноў стаіць пад сценамі Сафіі, гэта вельмі сімвалічна.”

Рубон – бывай, да наступнага года!

Усе добрае рана ці позна сканчваецца, скончыўся і трэці фестываль сярэднявечнай культуры “Рубон”. У гэтым годзе ў фестывальнай скарбонцы больш за 300 удзельнікаў з усіх бакоў Беларусі і блізкага замежжа. На два дні Полацак апынуўся ў сапраўдным сярэднявеччы, парадаваўшы і сваіх жыхароў, і ўдзельнікаў, і гасцей горада. Турніры, бугурты, канцэрты, штурм замку – усе гэта стала больш прыгожым, відовішчным, рэалістычным і масштабным. Селета, у год 600-годдзя Грунвальда, “Рубон” стаў адным з самых буйных і прыгожых фэстаў сярэднявечнай культуры ў Беларусі.

Ад’язджаючы, удзельнікі рыцарскіх клубаў казалі – як добра было б вярнуцца ў Полацак праз год, у наступным маі, калі над месцам, дзе Палата зліваецца з Дзвіной зноў паляціць старажытны покліч полацкага ваярства – Рубон!

Сяржук Стахоўскі

Фота С. Балай і В. Вяршыцкая